Woudenbergseweg 35.

Woudenbergseweg 35, Austerlitz

Vals geregistreerd op dit adres:

• Joseph Arons, schoenwinkelier (Amsterdam, 28 maart 1883 – Amersfoort, 17 maart 1961)

Joseph Arons werd in Zeist vals geregistreerd als Nederlands-Hervormde reiziger onder de valse naam ‘Johannes Jansen’. Door zijn geboortedatum, die van zijn echtgenote Mina Veldman (‘Mina van der Hoef’), haar voornaam en de huwelijksdatum kon hij geïdentificeerd worden.

Of Joseph Arons daadwerkelijk in Austerlitz onderdoken heeft gezeten, staat niet vast. Wel dat hij tegen het einde van de bezetting ondergedoken zat in Leersum. Dat blijkt uit een artikel in de krant De Noord-Ooster van 21 december 1948, over een rechtszaak die daags tevoren in Groningen had plaatsgevonden.

Onder de titel ‘Rechtszaken GRONINGEN, 20 Sept. BIJZONDER GERECHTSHOF. Beestachtig optreden van een SS-er’ werd de zaak beschreven tegen Casper Berends, geboren op 28 mei 1925 in Vlagtwedde, wonende in Barnflair en van beroep loodgieter. Berends werd ten laste gelegd dat hij actief was geweest voor de Landwacht, vrijwillig dienst had genomen bij de Landstorm Nederland, medewerking had verleend aan huiszoekingen en in Leersum Joseph Arons zwaar lichamelijk letsel had toegebracht. Citaat uit het bewuste krantenartikel: ‘Het ernstigste misdrijf, dat verdachte ten laste is gelegd, was de beestachtige mishandeling van de heer Arons, vertegenwoordiger te Amsterdam. Deze was met zijn echtgenote mevr. M, Arons-Veltman te Leersum ondergedoken. Toen op 5 Mei 1945 Duitsland had gecapituleerd, is hij uit zijn schuilplaats met zijn vrouw naar buiten gegaan. Ongelukkigerwijze kwamen zij een opgewonden troep SS-ers, onder wie ook verdachte, tegen. Zij werden staande gehouden en meegevoerd. Verdachte heeft de heer Arons met de kolf van zijn geweer op het hoofd geslagen, getrapt en geschopt, totdat er een superieur tussen beide kwam. Het slachtoffer was bloedend aan het hoofd verwond, hij bekwam een breuk tengevolge waarvan hij een operatie heeft moeten ondergaan, terwijl bovendien zijn gebit stukgeslagen werd. Hij is nog altijd niet geheel genezen. De advocaat-fiscaal, mr. J. C. Lovet Faisser, zeide zich te kunnen voorstellen, dat iemand die 15 jaar was toen de oorlog uitbrak en kwam uit een milieu van NSB-ers, in dienst van de vijand trad; maar een gedrag als ook tegenover de heer Arons toont een gebrek aan karakter en beschaving, dat niet goed te praten is. Spreker achtte daarom een zware straf noodzakelijk en eiste 12 jaar gevangenisstraf met aftrek. Het Nederlanderschap heeft verdachte reeds verloren. Mr. J. Koster voerde ter verontschuldiging aan dat deze mishandeling plaats vond op een tijdstip, toen de SS-ers zich bedreigd gevoelden en verdachte de kluts kwijt was. Met het oog daarop vond pleiter de straf veel te hoog.’

De verdachte sprak het ten laste legde niet tegen, maar stelde dat hij inderdaad totaal de kluts kwijt was geweest. Het vonnis kwam uit op tien jaar gevangenisstraf met aftrek en verlies van het Nederlanderschap.

Joseph Arons overleefde de bezetting dus met zwaar lichamelijk letsel (in september 1948 was hij nog steeds niet genezen). Zijn echtgenote, dochter en schoonzoon overleefden de bezetting eveneens. De halfbroer, twee broers en een zuster van Joseph Arons werden vermoord – een zuster overleefde – en drie broers en drie zusters van zijn echtgenote werden vermoord.

Bronnen:

• Stadsarchief Amsterdam, indexen, archiefkaarten voor het echtpaar Joseph en Mina Arons-Veldman
• Gemeentearchief Zeist, 1499-1500, register van illegalen, ‘Johannes Jansen’
• www.delpher.nl (oude kranten), De Noord-Ooster van 21 september 1948 en 4 oktober 1948 en Winschoter Courant van 22 september 1948

1. De valse registratie van Joseph Arons in het bevolkingsregister van Zeist

2. Joseph Arons

3. De overlijdensadvertentie in Het Parool van Joseph Arons