Waterigeweg 70

(Zie pagina’s 535-539 van het grote Onderduikboek)

Onderduiksters:

• Hanny Michaelis (Amsterdam, 19 december 1922 – Amsterdam, 11 juni 2007), dichteres en vertaalster
• Lidy Henriette Heimans (Groenlo, 24 oktober 1938 – Amsterdam, 21 september 1957)

Onderduikgevers:

• Maarten Sliedrecht (Rotterdam, 12 maart 1911 – Zeist, 22 augustus 1988), directeur van een textielbedrijf (bedrijfseconoom van opleiding) en
• echtgenote Niesje Sliedrecht-de Gooijer (Zeist, 21 mei 1912 – Zeist, 2006)

Tijdens de bezetting 2 kinderen (1940, 1943)

Op 31 augustus 1942 wordt ‘Hetty Mulder’ (Hanny Michaelis) door de illegale werker Adrie Sliedrecht naar het gezin van zijn broer Maarten gebracht, op Waterigeweg 70. Na een moeizame onderduikperiode voelt ze zich een stuk prettiger bij Maarten en Niesje Sliedrecht-de Gooijer en hun 3-jarig dochtertje Gerdiene. In haar dagboek noteert ze dat ze letterlijk opbloeit na die deprimerende eerste weken in Zeist, waarvan ze de druk nu pas voelt.

Een citaat van de wel zeer kritische 19-jarige onderduikster:

‘Ze waren direct erg aardig en het feit, dat ook hier de gereformeerde godsdienst trouw beleden werd, deed niets af aan de prettige jonge en vooral moderne indruk, die zowel zij als hij op me maakten. Voorlopig vind ik haar het aardigst. Ze is wel knap, tenger, hoogblond met heldere, sterkblauwe ogen en prachtige witte tanden in een smal, zongebruind gezicht. Haar man …. kan op uiterlijk schoon bogen, lang en donker van haar, ogen en teint en met een beslist knap gezicht. Alleen de blik van zijn ogen bevalt me niet, hij heeft iets achterbaks – alleen in zijn blik wel te verstaan. Verder voelen zijn handen griezelig glad en week aan, al zien ze er sterk en bruinverbrand uit…ik heb de indruk dat vooral hij zich graag een intellectueel tintje wil geven. Trouwens – voor iemand, die economie heeft gestudeerd is het heel gewoon een ontwikkelde indruk te maken..’

‘Hummel’ heeft het blonde haar van haar moeder en groenbruine ogen van haar vader, in een rond appelgezichtje.’

Ook het echtpaar Sliedrecht-de Gooijer biedt onderduik ‘uit christenplicht’, maar Hanny Michaelis heeft het bij het gezin heel erg naar haar zin. Ze geniet van de moderne inrichting en de grote ramen met het uitzicht op populieren. Ze mag er ‘s avonds veel piano spelen. Ze vindt haar onderduikgever wel conservatief en te docerend, terwijl hij nogal denigrerend over ‘joodjes’ spreekt. Ook vindt ze het niet prettig dat haar gastheer ongevraagd haar gedichten leest en becommentarieert, met ‘niet onaardig voor een jong talent’. Maar ze maakt ’s avonds wandelingen met hem en dan voeren ze hele debatten over onderwerpen als kunst en geloof. En met zijn vrouw kan ze gezellig praten, onder andere over haar zwangerschap.

Haar werkzaamheden bij het gezin bestaan uit het schoonhouden van haar kamer, helpen bij het afwassen, aardappels schillen en strijken. Ze mag weliswaar overdags niet van haar kamer af, maar komt dan juist tot voldoende rust om te schrijven en te dichten. Op 3 september 1942 schrijft ze bijvoorbeeld ‘Dit leven’.

De buurman op Waterigeweg 68 is lid van de NSB. Misschien is dat de reden dat Hanny Michaelis drie dagen na haar bittere gedicht over het onderduikersbestaan weg moet. Ze wordt op 6 september al weer naar haar vierde onderduikadres in Zeist gebracht, vijf huizen verderop, Waterigeweg 80. Een paar dagen later is ze weer even terug op nummer 70, want op 15 september schrijft ze er nog een gedicht:

‘Ontwaken

Achter het open raam ontbloeit de dag.

Er ruisen populieren in het blauw.

Een vogelroep gaat juichend overstag.

Het gras is koel en glinsterend van dauw.

Er is een lijster die uitdagend fluit.

Voetstappen knerpen in ’t grind…

Nog half in slaap strekt men zijn armen uit

En geeft zich over aan de morgenwind…

En weet opeens hoe jong en sterk men is,

Te jong voor ochtendspleen en toekomstzorgen,

Te sterk om door het tijdelijk gemis

Aan vrijheid weerloos zich te laten worgen.

Men weet opeens, dat men niet buigen mág.

Achter het open raam ontbloeit de dag …’

Hanny Michaelis keert weer terug naar nummer 80 blijft daar tot 22 oktober totdat ze definitief vertrekt uit Zeist.

In 1943 krijgt het echtpaar Sliedrecht-de Gooijer een nieuwe onderduikstertje, de 4-jarige Lidy Heimans uit Groenlo. Haar ouders Sallie en Betsy Heimans-Heijmans zitten ondergedoken in Noord-Holland. Het joodse meisje kan gelijk optrekken met de kleine anderhalf jaar jongere Gerdiene Sliedrecht. Als er een razzia dreigt, maakt Niesje de Gooijer met haar pasgeboren zoontje Martien in de kinderwagen, haar dochtertje en Lidy een rondje Koelaan. Lidy Heimans is ingeprent dat ze voorlopig Lidy Janssen heet, afkomstig is uit Rotterdam en vanwege de bombardementen naar Zeist is gebracht. Ze haalt op Waterigeweg 70 de bevrijding.

– 0 – 0 – 0 –

Er blijft contact met het gezin Sliedrecht-de Gooijer. Maarten Sliedrecht en Sallie Heimans zetten samen nog een kleine textielfabriek op in de Achterhoek. En als Lidy Heimans in Amsterdam gaat studeren, komt ze ook af en toe langs bij haar voormalige onderduikgevers. Op 21 september 1957 slaat echter het noodlot toe. Lidy Heimans komt onder de tram en overlijdt aan de gevolgen, nog net geen 19 jaar oud.

Het echtpaar Sliedrecht-de Gooijer had op zolder een kist met poppen staan van de overburen van Waterigeweg 31, het gezin Bannet-Levi. Deze kist is na de bevrijding overgedragen aan overlevende familieleden van het gezin Bannet-Levi dat in haar geheel slachtoffer van de Holocaust was geworden.

Bronnen:

• Hanny Michaelis, ‘De wereld waar ik buiten sta’, oorlogsdagboek, deel II 1942-1945, 291-301, 315-372
• Mededelingen van Martien Sliedrecht
• Zie het bewezen onderduikadres Waterigeweg 80

1. Waterigeweg 70

2. Hanny Michaelis

3. Maarten Sliedrecht

4. Persoonsbewijs van Niesje Sliedrecht-de Gooijer met foto

5. Huwelijk van Betsie Heijmans en Salli Heimans op 16 juni 1937

6. De overlijdensadvertententie van Lidy Heimans