Veldheimlaan 8

(Nieuw ten opzichte van het Onderduikboek en het Supplement)

Onderduikers:

• Samuel Wagenaar, zakenman, koopman, magazijnmeester, vertegenwoordiger, perser, bediende algemene dienst (Amsterdam, 17 augustus 1907 – Amsterdam, 25 augustus 1982), en
• echtgenote Keetje Wagenaar-Witjas, gemeente-ambtenaar (Antwerpen, 8 mei 1908 – Amstelveen, 29 maart 2005)

Onderduikgeefster:

• Klasina Carolina Geertruida Stok-Neet, sinds 24 augustus 1940 weduwe (Aquoy-Beesd, 6 augustus 1874 – Lexmond, 12 februari 1961)

Tijdens de bezetting thuiswonende zoons (1914, 1916 en 1919) – tot 1942, daarna mogelijk inwoning van een zoon en schoondochter)

Klasina Stok-Neet woonde vanaf 30 december 1928 op Veldheimlaan 8 in Zeist. Haar echtgenoot overleed op 24 augustus 1940. Het echtpaar had drie dochters en zeven zoons. Drie van de zoons woonden tot 1942 nog thuis, waarna ze trouwden. Mogelijk bleef een zoon na zijn huwelijk nog een tijd inwonen. Op enig moment gaf Klasina Stok-Neet onderduik aan het joodse echtpaar Samuel en Kitty (Keetje) Wagenaar-Witjas, dertigers die hun in het najaar van 1941 geboren dochtertje elders hadden moeten onderbrengen.

Samuel Wagenaar had verschillende beroepen. Hij was eerder getrouwd geweest met kleermaakster Esther Kreveld, maar dat huwelijk was kort voor de bezetting, op 19 april 1940, uitgelopen op een scheiding. Beiden hertrouwden in Amsterdam.

– 0 – 0 – 0 – 0 – 0

Over Esther Kreveld

Esther Kreveld hertrouwde op 3 september 1941 met regenjassenplakker Nathan Pels. Op 15 maart 1942 werd uit dat huwelijk Max Jacques Pels geboren. Het gezin wachtte louter rampspoed.

Citaat van de tekst op het digitaal joods monument: ‘Op woensdag 11 november 1942, omstreeks 16.30 uur, deed de Sicherheitspolizei onder leiding van Willy Lages een inval in de Hollandia-fabrieken. Alle uitgangen werden afgezet en de joodse medewerkers van het bedrijf werden ‘s avonds weggevoerd.’ Ook Nathan Pels werd gearresteerd. Hij werd omstreeks 30 april 1943 vermoord in de omgeving van Auschwitz. Esther Kreveld en haar baby werden op 27 mei 1943 overgebracht naar Kamp Westerbork, op 1 juni 1943 gedeporteerd naar Sobibor en daar op 4 juni 1943 vermoord.

– 0 – 0 – 0 – 0 – 0

Samuel Wagenaar hertrouwde op 17 juli 1940 met Kitty Witjas, waarmee hij ook onderdook. Hoe lang het echtpaar Wagenaar-Witjas op Veldheimlaan 8 bleef, is nog niet bekend. Na de bevrijding bevonden ze zich in Eindhoven, om in de loop van 1946 weer naar Amsterdam terug te keren. Hun dochtertje had de bezetting ook overleefd, maar veel familieleden waren vermoord zoals de zuster van Samuel Wagenaar en de vader, stiefmoeder en een zuster van Kitty Wagenaar-Witjas.

Na de bevrijding kreeg het echtpaar op 7 maart 1946 in Eindhoven een tweede dochtertje dat echter op 11 januari 1947 al weer overleed, pas circa 10 maanden oud.

Keetje Wagenaar-Witjas trad in 1954 in dienst bij de secretarie van de stad Amsterdam, waar ze tot haar pensioen werkte.

Weduwe Klasina Stok-Neet vertrok op 30 juli 1945 van Zeist naar Dodewaard, maar er is altijd contact gebleven tussen haar nazaten, het echtpaar Wagenaar-Witjas en hun dochter. Kleinzoon Henk Stok heeft bijvoorbeeld tijdens zijn studie acht jaar bij het echtpaar in Amsterdam ingewoond (hun dochter was naar Israël vertrokken). Hij voelde zich stilaan min of meer een lid van de familie en herinnert zich anno 2021 nog de soep die voor de niet-orthodox beleden sabbat werd gemaakt.

Bronnen:

• Mededelingen van Henk en Nico Stok
• Stadsarchief Amsterdam, archief-, persoons- en pensioenkaarten voor Keetje Wagenaar-Witjas
• ITS Arolsen, digitale collecties, Joodse Raad-kaarten voor Samuel en Keetje Wagenaar-Witjas en hun dochtertje respectievelijk Nathan, Esther en Max Jacques Pels-Kreveld
• Digitaal joods monument, Nathan, Esther en Max Jacques Pels-Kreveld

1. Veldheimlaan 8

2. Klasina Carolina Geertruida Stok-Neet, in 1937

3. Samuel en Keetje Wagenaar-Witjas