Van Renesselaan 70

(Zie het Supplement, pagina 128; de identiteit van de onderduikster achterhaald)

Onderduikster:

• Henriette Johanna Rood, Amsterdam, 8 oktober 1930 – Amsterdam, 3 september 2020)

Onderduikgeefster:

• Cornelia Sepers-Bos, weduwe, geen beroep (Haarlemmermeer, 10 februari 1882 – Zeist, 20 januari 1960)

Tijdens de bezetting tijdelijk een thuiswonende dochter (1918)

De weduwe Cornelia Sepers-Bos, beter bekend als Kee Sepers, verwierf tijdens de bezetting in illegale kringen de erenamen ‘Oma uit Zeist’ en ‘moeder van het verzet’. Ze bezat de dubbele woning Van Renesselaan 70/72 die een belangrijke rol speelde tijdens de bezettingsjaren 1940-1945. Zelf woonde ze op nummer 70, en nadat de bewoonster op nummer 72 de huur opzegde, werd die woning gevorderd door de plaatselijke Kommandantur. De Kriegsmarine bracht er marineofficieren in onder. Na Dolle Dinsdag, toen de officieren waren verdwenen, werd het huis gevorderd voor een geëvacueerde NSB-familie. Het weerhield Kee Sepers er niet van om een belangrijke rol te spelen in het provinciaal verzet tegen de bezetters. Gedurende een jaar functioneerde Van Renesselaan 70 als het hoofdkwartier van de LO/LKP in de provincie Utrecht.

Kee Sepers onderhield een goede relatie met de marineofficieren in de woning naast de hare. In zijn omnibus ‘Verzet 1940-1945’ schreef de oud-journalist Jan Hof er het volgende over:

‘Ze wil nog wel eens pannenkoeken bakken voor haar illegale gasten en dan is het geen enkele moeite er een paar meer te bereiden. Pfannkuchen kennen ze in Duitsland toch ook? Waarom dus niet een portie van deze geurige lekkernij tussen twee borden gelegd en naar de buren gebracht? Dat kan dan ook nog het beste geschieden door het logeetje dat er is, Jettie met haar zwarte haar. Is het onverantwoord uitgerekend dat kind die vriendelijke boodschap te laten doen? Natuurlijk niet. Wie zal het nou in zijn hoofd halen een joods onderduikstertje naar Duitsers te sturen met pannenkoeken? Niks gevaar! Is zo veilig als wat. En als men al nieuwsgierig is naar haar afkomst, dan doet Oma helemaal niet geheimzinnig. Jettie is een kind van goede vrienden uit Oost-Indië.’

Of het werkelijk verantwoord was om een kind, dat haar mond voorbij zou kunnen praten, in zo’n gevaarlijke positie te brengen, mag toch worden betwijfeld. Want uiteindelijk werden de buren wat al te nieuwsgierig naar de ware herkomst van het logeetje van buurvrouw Sepers. Daarop werd Jettie in Rotterdam ondergebracht bij een getrouwde dochter van Kee Sepers, die tot in 1943 op Van Renesselaan 70 was gebleven.

Eerder was niet bekend of Jettie een schuilnaam was en of het meisje de bezetting overleefde. Dat is inmiddels wel bekend. Het was Jetty, de werkelijke roepnaam van de jonge Henriette Johanna Rood, die vals ingeschreven stond in het Zeister bevolkingsregister als ‘Jetty Roodenburg’, geboren op 9 oktober 1930 in Weltevreden, Nederlands-Indië.

In werkelijkheid werd Jetty Rood in Amsterdam geboren als dochter van het echtpaar Isidor Maurits en Sara Roodenburg-Sohlberg. Haar valse registratie bevat meerdere adressen, achtereenvolgens:

• Medan (Nederlands-Indië)
• het bewezen onderduikadres Oranje Nassaulaan 71 in Zeist (Zonneschijn, vanaf 13 oktober 1939)
• Berkenrodelaan 18 in Nieuwer Amstel (vanaf 7 februari 1940, correct)
• Beethovenstraat 38 II in Amsterdam (vanaf 12 november 1942, correct)
• Mathenesserweg 152 in Rotterdam (onderduikadres? Vanaf 21 december 1942)
• weer Oranje Nassaulaan 71 in Zeist (Zonneschijn, onderduikadres, correct, vanaf 16 juli 1943)
• Van Renesselaan 70 (onderduikadres, correct, vanaf 1 maart 1944)

Op 24 februari 1944 was kindertehuis Zonneschijn overvallen. Jetty Rood was ontkomen aan arrestatie, en daarna dus ondergebracht bij Kee Sepers. Dat werd in het bevolkingsregister van Zeist dus genoteerd. Haar vertrek naar Rotterdam niet.

Haar broer Max Gustaaf, ‘Maximiliaan Roodenburg’, in Zeist geregistreerd als geboren op 21 augustus, ook in 1930 – een slordigheidje – in Weltevreden, kwam na de overval terecht op het bewezen onderduikadres Verlengde Slotlaan 113. Dat werd dan weer niet in het bevolkingsregister geregistreerd.

Een maand na de razzia, op 28 maart 1944, was vader Isidor Maurits Rood in Zeist gearresteerd. Mogelijk zat hij hier ook ondergedoken en anders kwam hij zijn kinderen bezoeken? Hij zou vermoord worden in Auschwitz en zijn echtgenote in Theresienstadt. Hun vier kinderen overleefden.

Ook in Rotterdam bleef Jetty Rood niet. Na de bevrijding werd ze aangetroffen in het Friese Goengarijp, bij het echtpaar Wijtske en Tseard Epema-Meyer. Op lijsten van opgedoken joodse onderduikers werd ze tweemaal vermeld: als Henriette J. Rood bij genoemd echtpaar en als Henriette Johanna Roods per adres informatiebureau LO Friesland, hotel Hanenburg in Sneek. Jetty Rood bleef in contact met de onderduikfamilie. Toen haar Friese onderduikgeefster in 1982 als weduwe overleed, stond onder de overlijdensadvertentie ook H. Vink-Rood. Zelf overleed Henriette Vink-Rood in 2020, bijna 90 jaar oud.

Bronnen:

• Jan Hof, ‘Verzet 1940-1945’, Omnibus, Uitgeverij Kok, Kampen, 2002, 342
• www.asserjournaal.nl, ‘Vrouwen in het verzet, Grote daden, weinig genoemd’, afleveringen over ‘Cornelia Sepers-Bos, (1882-1960), De onvergetelijke verzetsoma uit Zeist’, door Jan Hof
• neerlandschverzetsmonument.nl, ‘Cornelia Sepers-Bos’, door Ruurd Das
• Gemeentearchief Zeist, oud bevolkingsregister; 1499-1500, register van illegalen, ‘Jetty Roodenburg’ en ‘Maximilaan Roodenburg’
• Zie ‘Adres onbekend’, arrestatie van Isidor Maurits Rood (Onderduikboek, pagina 184)
• Digitaal joods monument, echtpaar Isidor Maurits en Sara Rood-Sohlberg
• www.delpher.nl, Leeuwarder courant van 7 juni 1982, overlijdensadvertentie van Wijtske Epema-Meijer
• geni, Henriette Rood en familie

1. Van Renesselaan 70

2. Kee Sepers

3. Vals persoonsbewijs voor Henriette Johanna Rood

4. Vals persoonsbewijs voor de broer van Jetty, Max Gustaaf Rood