Tijdens de bezetting werden in Zeist meer dan 900 personen met valse gegevens opgenomen in het lokale bevolkingsregister, vooral joodse onderduikers en onderduikers voor de Arbeitseinsatz. Dit bericht beschrijft een adres waarvoor een of meer valse registraties herleid konden worden tot de werkelijke identiteit van joodse personen. Een overzicht van alle adressen en onderduikers is te vinden via valse registraties van bekende onderduikers.

Het staat niet vast dat de betrokken personen werkelijk op de genoemde adressen ondergedoken zaten.

Wie weet meer? Wie iets meer weet over dit adres en/of de genoemde onderduikers wordt vriendelijk verzocht om contact op te nemen via het contactformulier op deze site.

In memoriam, vals geregistreerd op dit adres:

  • Soesman Waas, schrijnwerker/meubelwerker (Amsterdam, 6 oktober 1910 – Midden-Europa, 2 februari 1945), bereikte de leeftijd van 34 jaar
  • echtgenote Marretje Waas-Druif, naaister (Amsterdam, 26 april 1912 – Auschwitz, 6 oktober 1944), bereikte de leeftijd van 32 jaar

Volgens de beschrijving op het joods digitaal monument was het echtpaar Soesman en Marie (Marretje) Waas-Druif zich bewust van de gevaren van de deportaties. Met hun beide dochtertjes Sonja (Sara, 1936) en Klara (1938). Het gezin dook al in een vroeg stadium onder bij een boer in het Gooi. Dat was tegen betaling, en toen het geld opraakte, keerde het gezin – naar verluidt onder de vlooien) – noodgedwongen terug naar Amsterdam. Het lukte om de dochtertjes allebei ergens anders onder te brengen, maar Sonja kreeg heimwee. Ze nam afscheid van haar jongere zus Klara, die ondergedoken zat in de Hoofdstraat in Baarn, en keerde terug naar haar ouders

Soesman en Marie Waas-Druif werden ingeschreven in het bevolkingsregister van Zeist onder hun eigen namen, met hun juiste geboortedata en met de juiste beroepen. Ze zouden geboren en getrouwd zijn in Soest, waar ze ook vandaan kwamen, van Veldweg 17. Als geloof werd rooms-katholiek genoteerd en als beroep van Soesman Waas timmerman.

De namen van de hun ouders waren ook vervalst. Soesman Waas zou een zoon zijn van de geboren Soestenaren ‘Gerrit Waas’ (Lion Mozes Waas) en ‘Maria Ket’ (Sara Hekster), terwijl Marie Waas-Druif de dochter zou zijn van de Amsterdammers ‘Jan Druif’ (Samuel Druif) en ‘Dirkje van Nie’ (Klaartje van Praag).

Als datum van registratie werd 18 februari 1942 genoteerd en als adres in Zeist Slotlaan 73. Dit adres bestond in die tijd echter niet. Van onderduik in Zeist is geen sprake, maar wel van een connectie met Zeist, waardoor Soesman en Marie Waas-Druif hier gelegaliseerd werden.

Op 18 april 1943 werden Soesman en Marie Waas-Druif en Sonja, samen met twee jonge joodse mannen, opgepakt door medewerkers van de Sicherheitsdienst en vastgezet op het politiebureau Pieter Aertsstraat, als waren het criminelen. Via het HB (Huis van Bewaring of Hoofdbureau?) werden ze op 20 april naar Kamp Westerbork getransporteerd. Daar kon Soesman Waas een Sperr bemachtigen, mogelijk als timmerman. Op de Joodse raad-kaart van Soesman Waas werd op 13 juli 1943 genoteerd dat hij zijn trouwboekje kwijt was, waarna de gegevens van het echtpaar in Amsterdam opgevraagd werden. Op 4 september 1944 werden ouders en dochtertje gedeporteerd naar Theresienstadt. Hun verblijf daar duurde niet lang. Gescheiden werden ze verder naar Auschwitz gedeporteerd, Soesman Waas op 29 september 1944, echtgenote Marie en dochtertje Sonja op 4 oktober 1944. Bij aankomst werden Marie en Sonja meteen vermoord. Soesman Waas werd via Auschwitz naar Arbeitslager Golleschau gebracht en is daar tot de ontruiming gebleven. Daarna ontbreekt elk spoor en men gaat er van uit dat hij tijdens de ‘dodenmars’ is overleden of vermoord. Als datum wordt 2 februari 1945 aangehouden.

Klara Waas overleefde de bezetting in onderduik in Baarn. In 1985 deed ze enkele laatste wanhopige pogingen om mensen te vinden, die haar ouders gekend, gezien of gesproken hadden, met twee oproepen in het Nieuw Israëlitisch Weekblad en met een oproep in de rubriek ‘Opsporing gezocht’ in De Telegraaf.

Bronnen:

  • Mededelingen van Jaron van Scherpenseel
  • Gemeentearchief Zeist, 1499-1500, register van illegalen, Soesman en Marretje Waas-Druif; oud bevolkingsregister
  • Joods monument, Soesman Waas, Marretje Druif en Sara Waas
  • Stadsarchief Amsterdam, indexen, archiefkaarten voor Soesman Waas en Marretje Druif
  • ITS Arolsen, documenten over Soesman en Marretje Waas-Druif, Sara Waas en Klara Waas
  • Oude kranten (www.delpher.nl)

1. De valse registratie van Soesman Waas in het bevolkingsregister van Zeist

2. De valse registratie van Marretje Druif in het bevolkingsregister van Zeist