Tijdens de bezetting werden in Zeist meer dan 900 personen met valse gegevens opgenomen in het lokale bevolkingsregister, vooral joodse onderduikers en onderduikers voor de Arbeitseinsatz. Dit bericht beschrijft een adres waarvoor een of meer valse registraties herleid konden worden tot de werkelijke identiteit van joodse personen. Een overzicht van alle adressen en onderduikers is te vinden via valse registraties van bekende onderduikers.
Het staat niet vast dat de betrokken personen werkelijk op de genoemde adressen ondergedoken zaten.
Wie weet meer? Wie iets meer weet over dit adres en/of de genoemde onderduikers wordt vriendelijk verzocht om contact op te nemen via het contactformulier op deze site.
Vals geregistreerd op dit adres:
- Debora Blits-Tas, uitgeefster (Amsterdam, 10 november 1892 – Amsterdam, 20 november 1981)
- broer Benjamin Willem Tas, chef centrale kassa (Amsterdam, 15 juni 1897 – Santa Clara, California-Verenigde Staten, 5 januari 1994)
Willem (Benjamin Willem) Tas en Dé (Debora) Blits-Tas waren kinderen van Joseph en Sara Tas-van Sweeden. Van de in totaal vier kinderen was Annie (Naatje) op den Oordt-Tas gemengd gehuwd.
Haar zusters Marie (Mietje) en Dé en broer Willem waren gehuwd met joodse partners en moesten daarom tijdens de Duitse bezetting onderduiken, om deportatie te voorkomen. Ze werden alle drie vals geregistreerd in het Zeister bevolkingsregister. Marie op Waterigeweg 4, als ‘Mietje Taats’, en de beide anderen op Platolaan 28, onder de namen ‘Bernhard Willem Tasma’ en ‘Elsje Tasma’. Of ze werkelijk ondergedoken hebben gezeten op Waterigeweg 4 en Platolaan 28 is niet bekend.
Willem Tas was getrouwd met Saartje Mariana Davids. Het huwelijk bleef kinderloos. Beiden overleefden de oorlog en vertrokken later naar de Verenigde Staten.
Dé Blits-Tas was getrouwd met Andries Blits die op 1 januari 1929 een eigen uitgeverij onder de naam ‘Andries Blitz’ was begonnen. Hij gaf vooral lichte romans, andere populaire werken en luchtvaartboeken uit. Naar het voorbeeld van de Engelse Penguin Pockets – goedkope maar goede boeken – bedacht hij de succesvolle pocket-serie ABC-romans die hij in 1938 in samenwerking met De Arbeiderspers uitgaf: Arbeiderspers Blitz Combinatie). De eerste zes pockets kostten 35 cent per exemplaar.
Zelf was Dé Blits-Tas muzikaal. Haar zwager, de beroemde violist Jonas Chits alias ‘Boris Lensky’, maakte in de jaren van 1916 tot 1930 honderden plaatopnamen voor Columbia Records in Londen, solo, met zijn eigen trio, met de Kovacs Lajos Band of met Dé aan de vleugel.
Vrij kort na de Duitse inval moest de uitgeverij ‘Andries Blitz’ stoppen. Dé Blits-Tas kreeg echter voorlopig uitstel van deportatie, in hoedanigheid van haar lidmaatschap van de Controle Commissie voor Kinderen in Pleeggezinnen. Daarmee kreeg haar echtgenoot ook een zogenaamde Sperr, maar toch werd Andries Blits in 1942 geïnterneerd in Kamp Amersfoort. Al op 16 juli 1942 werd hij via Kamp Westerbork gedeporteerd naar Auschwitz.
Dé Blits-Tas overleefde in onderduik, mogelijk in Zeist. Ook hun beide zoons overleefden. Toen Andries Blits niet terugkeerde naar huis vroeg Dé Blits-Tas (ze schreef haar achternaam als Blitz) in juli 1945 (via De Volkskrant) en september 1945 (De waarheid) om informatie over haar echtgenoot. Uiteindelijk bleek hij op 14 augustus 1942 al vermoord te zijn in Auschwitz.
De ouders van Marie Tas, Willem Tas en Dé Blits-Tas – Joseph en Sara Tas-van Sweeden – waren eveneens vermoord in Auschwitz, op 12 februari 1943.
Dé Blits-Tas zette de uitgeverij voort – ze gaf onder meer de Toonder-reeks uit – en sponsorde van1947 tot 1956 de belangrijkste internationale gasballonwedstrijd van Nederland. Ter herinnering aan haar man werd die wedstrijd de Coupe Andries Blitz genoemd. De ballonvaarder die de grootste afstand aflegde, won de wedstrijd.
In de jaren vijftig woonden Marie – had ook de oorlog overleefd – en Annie Tas een tijd in bij Dé Blits-Tas, op Willemsparkweg 149 huis in Amsterdam.
Bronnen:
- Gemeentearchief Zeist, 1499-1400, register van illegalen, ‘Bernard Willem Tasma’ en ‘Elsje Tasma’
- Stadsarchief Amsterdam, indexen, archiefkaarten voor Benjamin Willem Tas en Debora Blits-Tas
- Zie de valse registratie op Waterigeweg 4, voor Mietje Tas
- Digitaal joods monument, Joseph en Sara Tas-van Sweeden, Mietje Tas, Benjamin Willem Tas en Debora Blits-Tas
- ITS Arolsen, Joodse Raad-kaarten voor Joseph en Sara Tas-van Sweeden, Mietje Tas, Benjamin Willem Tas en Debora Blits-Tas
- onsamsterdam.nl, Boris Lensky, tovenaar op de viool
- www.joodsamsterdam.nl, Uitgeverij ‘Andries Blitz’
- Wikipedia, Andries Blits
1. De valse registratie van Debora Blits-Tas in het bevolkingsregister van Zeist
2. De valse registratie van Benjamin Willem Tas in het bevolkingsregister van Zeist
3. Andries Blits in 1935
4. Benjamin Willem en Saartje Mariana Tas-Davids (Felix-archief)
5. Oproep om informatie in De Volkskrant van 30 juli 1945