P.C. Hooftlaan 41

(Zie de pagina’s 154-155 van het Onderduikboek; aangevuld met gegevens over familie)

In memoriam:

• Leendert Vischschraper, etaleur, perser (Amsterdam, 1 juli 1919- Auschwitz, 31 mei 1944), bereikte de leeftijd van 24 jaar
• echtgenote Mietje Vischschraper-Zendijk (Amsterdam 19 oktober 1920 – Bergen-Belsen, 15 maart 1945), bereikte de leeftijd van 24 jaar

Bewoonster (= onderduikgeefster?):

• Maria Sophia Elisabeth Rijswijk-Borgman, weduwe, geen beroep (Amsterdam, 23 november 1902 – Zeist, 1 maart 1981)

Drie kinderen (1928, 1933 en 1943)

Het echtpaar Jan en Maria Rijswijk-Borgman vestigt zich op 1 februari 1941 op P.C. Hooftlaan 41. Jan Rijswijk overlijdt eind oktober van het volgende jaar, op pas 39-jarige leeftijd. Zijn echtgenote is dan al weer zwanger en bevalt op 20 februari 1943 van een zoontje.

Het pas getrouwde joodse echtpaar Leendert en Mietje Vischschraper-Zendijk duikt onder bij de weduwe. Wanneer en door wiens bemiddeling de onderduikers op P.C. Hooftlaan 41 terecht komen, is niet bekend. Ook niet of ze zich voordoen als gewone pensiongasten. Extra inkomsten zullen wel nodig zijn voor de weduwe en haar drie kinderen.

Op maandagmiddag 10 januari 1944 doet de Sicherheitspolizei uit Amsterdam ’s middags een inval, ongetwijfeld na verraad. Het joodse echtpaar wordt gearresteerd en om vier uur op het politiebureau gebracht:

‘1^e. Leendert Visschraper, geboren 1-7-1919 te Amsterdam, van beroep etaleur, wonende te Amsterdam, Haarlemmerdijk 87.

2^e. Mietje Visschraper-Zendijk, geboren te Amsterdam 19 October 1920, wonende te Amsterdam, Van Wouwstraat 31 1hoog.

Bovengenoemde menschen [in de kantlijn: Joden] zijn aangehouden door Amsterdamsche Politiemenschen in de P.C. Hooftlaan 41, alhier, en moeten in de voormiddag van den 11 Januari 1944 overgebracht worden naar de Sicherheitspolizei te Amsterdam, Adema van Scheltemaplein 1.’

De waarnemend korpschef geeft toestemming om het echtpaar samen in cel 9 te plaatsen. Er worden nog twee dekens voor ze gebracht. De volgende ochtend om 7.15 uur brengen opperwachtmeesters het echtpaar Vischschraper-Zendijk naar de Sicherheitspolizei in de Amsterdamse Euterpestraat.

De weduwe Rijswijk-Borgman wordt niet gearresteerd, hetgeen er op kan duiden dat het echtpaar Vischschraper-Zendijk zich voorgedaan heeft als pensiongasten.

Weer een dag later, op 12 januari worden Leendert en Mietje Vischschraper-Zendijk overgebracht naar Kamp Westerbork en daar in strafbarak 67 geplaatst, tegelijk met Mietjes moeder Jeannette Zendijk-Abraham. Het is waarschijnlijk geen toeval dat moeder en dochter op dezelfde dag als onderduikers in de strafbarak worden geïnterneerd.

Mietjes vader, Hijman Zendijk, is begin oktober 1942 vanuit een werkkamp naar Kamp Westerbork gebracht, van daaruit nog diezelfde maand gedeporteerd en op 31 augustus 1943 vermoord in Extern Kommando Laurahütte.

Op 25 januari worden het echtpaar Leendert en Mietje Vischschraper-Zendijk en Mietjes moeder op straftransport gesteld. Jeannette Zendijk-Abraham wordt na aankomst vermoord in Auschwitz, maar haar schoonzoon en dochter worden blijkbaar eerst nog tewerkgesteld.

Leendert Visschschraper sterft op 31 mei 1944 in Auschwitz, als laatste van zijn ouderlijke gezin. Zijn ouders en enige broer zijn dan al vermoord.

Mietje Vischschraper-Zendijk sterft op 15 maart 1945 in Bergen-Belsen, eveneens als laatste van haar ouderlijke gezin.

Bronnen:

• Gemeentearchief Zeist, toegang 3500, archief van de gemeentepolitie, Dagrapporten van 10 en 11 januari 1944
• Kamp Westerbork, Collectie – Een Naam en een Gezicht
• ITS Arolsen, digitale collecties, Joodse Raad-kaarten voor Leendert en Mietje Vischschraper-Zendijk, Hijman en Jeannette Zendijk-Abraham, Simon en Martha Vischschraper-van der Bijl en Samuel Visschraper
• Digitaal joods monument, Leendert en Mietje Vischschraper-Zendijk, Hijman en Jeannette Zendijk-Abraham, Simon en Martha Vischschraper-van der Bijl en Samuel Visschraper

1. P.C. Hooftlaan 41

2. Leendert Vischschraper

3. Mietje Vischschraper-Zendijk