Dit bericht beschrijft een adres in Zeist waar tijdens de bezetting een of meerdere joodse onderduikers verbleven. Een overzicht van dergelijke adressen en de daar geregistreerde onderduikers is te vinden via bekende onderduikadressen.

Wie weet meer? Suggesties voor correctie, wijziging en aanvulling kunnen doorgegeven worden via het contactformulier op deze site.

(Zie het Onderduikboek, pagina’s 448-451)

Onderduikers:

  • Benjamin van der Hoek (Hilversum, 8 juli 1913 – River Forest, Illinois, VS, 28 maart 2000)
  • echtgenote Fernande van der Hoek-van Dam (Amersfoort, 24 maart 1917 – River Forest, Illinois, VS, 24 februari 2016)
  • zoontje Jehoedi (Hilversum, 1 januari 1941)

Onderduikgevers:

  • Antonie van de Kamp, loodgieter (Zeist, 9 augustus 1912 – Zeist, 10 december 1979), en
  • echtgenote Wilhelmina Johanna van de Kamp-Woudenberg (Zeist, 17 april 1915 – Zeist, 15 februari 1990)

Tijdens de bezetting twee kinderen (1939, 1944)

Toon van de Kamp is tijdens de bezettingsjaren een prominente illegaal werker in Zeist. Als belijdend lid van de gereformeerde kerk ziet hij het als zijn plicht om Gods uitverkoren volk voor vervolging te behoeden. Zo is hij medeoprichter van de Zeister afdeling van de Landelijke Organisatie voor hulp aan onderduikers (LO). Een broer en een zuster zullen tijdens de bezetting elk onderduik geven aan een joods meisje.

Van de Kamp is in contact gekomen met Ben van der Hoek, een joodse leraar geschiedenis aan een privé middelbare school in Hilversum. Van der Hoek zocht een onderduikplek voor zijn schoonzuster Lisa (Froukeline) van der Hoek-van Dam. Lisa en haar echtgenoot Aäron zullen uiteindelijk op onderduikplaatsen in Zeist overleven.

Niet veel later, in mei 1943, vraagt Ben van der Hoek aan Toon of hij ook onderduikplaatsen kan regelen voor hemzelf, zijn echtgenote Fer en hun in 1941 geboren zoontje Jehoedi. Na een overnachting op Oude Arnhemseweg 160 kan het gezinnetje ondergebracht worden bij het echtpaar Verheul-de Groot, schuin aan de overkant. Als ze daar in de zomer van 1942 op het nippertje ontkomen aan een razzia, wordt besloten om kleine Jehoedi uit veiligheidsoverwegingen te scheiden van zijn ouders. Hij gaat dan terug naar de overkant, waar hij bij Toon en Mien van de Kamp-Woudenberg in huis komt. Zoontje Jan (1939) van dat echtpaar krijgt er zo een speelkameraadje bij.

Jehoedi van der Hoek, of ‘Fritsje’, blijft negen maanden op Oude Arnhemseweg 160. Eten en drinken is er genoeg voor het kleine onderduikertje. Er is een geit die goed melk geeft en de grote moestuinen van de broers en vader van Mien van de Kamp-Woudenberg voorzien in de voedselbehoefte van henzelf en familie.

Toch wordt medio 1943 besloten om ‘Fritsje’ elders onder te brengen. Er wordt in de buurt gekletst over het nieuwe ‘gezinslid’, er woont een NSB-gezin in de buurt en Toon van de Kamp verbergt wapens in zijn loodgieterswerkplaats. Dat vindt zijn echtgenote Mien bij elkaar te spannend. Daarbij komt ook dat de aanwezigheid van ‘Fritsje’ tot spanningen leidt, omdat zijn moeder hem zo veel mogelijk wil zien.

Toon van de Kamp brengt het jongetje in juli 1943 dan naar het echtpaar Monhemius-van Essen in Hollandse Rading. Daar wordt Jehoedi opgenomen in een prettig gezin. Vader Ben gaat nog eens poolshoogte genomen, zonder zich bekend te maken, en ziet dat het goed met zijn zoontje gaat. De scheiding valt zijn ouders wel zwaar.

Op 9 maart 1944 volgt een drama. Op die dag worden Fers ouders, het echtpaar Jakob en Rosa van Dam-Benima, na verraad gearresteerd op hun onderduikadres Eikenlaan 9.

Zelf overleven de beide echtparen Van der Hoek-van Dam en hun kinderen de bezetting. Kleine Jehoedi heeft een sterke binding ontwikkeld met zijn pleegmoeder. Dat is een pijnlijk probleem. Het gezin verhuist naar Amersfoort, waar het uitgebreid wordt met een zusje, en emigreert in 1954 naar de VS.

Op 6 september 1984 worden Anton en Wilhelmina Johanna van de Kamp-Woudenberg door Yad Vashem erkend als Rechtvaardigen onder de Volkeren.

Jehoedi van der Hoek heet nu Jack VanderHoek en hij is hoogleraar biochemie. In 2016 onthult hij een gedenksteen bij de synagoge in Amersfoort, waar zijn opa voorganger was. Op 1 juli 2024 onthult hij voor het Geheugen van Zeist een gedenksteentje voor Eikenlaan 9.

Bronnen:

  • Interviews die Aäron en Froukeline Vanderhoek-Vandam op 4 mei 1997 in Melbourne gaven aan Lara Singal van de Shoah Visual History Foundation
  • Zie het bewezen onderduikadres Tulpstraat 5, voor de onderduik van Lisa van der Hoek-van Dam
  • Zie het bewezen onderduikadres Oude Arnhemseweg 157, voor de onderduik van Ben en Fer van der Hoek-van Dam
  • Zie het bewezen onderduikadres Eikenlaan 9, voor de onderduik en arrestatie van Jacob en Rosa van Dam-Benima
  • www.geheugenvanzeist.nl, Eikenlaan 9, gedenksteentje

1. Oude Arnhemseweg 160

2. Toon van de Kamp

3. Jehoedi van der Hoek (‘Fritsje’)

4. De drie broers Van de Kamp, links Dirk (ook onderduikgever) en rechts Toon

5. Mien van de Kamp-Woudenberg

6. Jack Vanderhoek, Fritsjw op latere leeftijd