Oranje Nassaulaan 34

(Zie het Onderduikboek, pagina’s 433-435)

Onderduikster:

• Hertha Denneboom (Leek, 2 maart 1932)

Valse persoonsregistratie op naam van:

• Greta van Drommelen (Amsterdam, 19 mei 1892)

Onderduikgevers:

• Arie Verheul, weduwnaar, gepensioneerd burgemeester van Benthuizen en Moerkapelle (Moerkapelle, 26 juli 1872 – Zeist, 9 oktober 1950)
• dochter Lijntje Verheul (Moerkapelle, 7 augustus 1896 – Zeist, 1 maart 1965)

Arie Verheul is op zijn 31e burgemeester van Benthuizen geworden en drie jaar later kreeg hij er zijn geboorteplaats Moerkapelle bij. In datzelfde jaar – 1906 – is zijn echtgenote in het kraambed gestorven, waardoor hij vroeg weduwnaar werd.

De invalide dochter Lij Verheul blijft bij haar vader. Ze is reumatisch, en na de pensionering van burgemeester Verheul in 1937, verhuizen beiden van Benthuizen naar Zeist. Dit in de gedachte dat boslucht beter voor Lij Verheul zou zijn dan het waterrijke gebied rond Benthuizen.

De voormalige burgemeester is een statige man, met een flinke bos wit haar. Hij en zijn dochter zijn gastvrij op Oranje Nassaulaan 34. Kinderen, kleinkinderen, vrienden en vriendinnen, ze zijn allemaal welkom. Sommigen komen voor een paar dagen en anderen mogen blijven zolang het nodig is.

De betrouwbaarheid en gastvrijheid van Arie en Lij Verheul zijn kennelijk bekend in Zeist. In elk geval worden ze in augustus 1944 benaderd door de Zeister illegale werker Ferdinand Bosschart die een probleem moet oplossen. Hij heeft in september 1942 Eva Dennebooom-Nathans en haar dochters Hertha en Selma ondergebracht op onderduikadressen in Zeist. Nu moeten er nieuwe adressen gezocht worden voor de inmiddels 12-jarige Hertha en haar moeder. Of het meisje op Oranje Nassaulaan 34 mag komen? Bosschart is aan het goede adres. Arie en Lij Verheul aarzelen niet.

Bij die positieve beslissing moet bedacht worden dat er al veel arrestaties in Zeist hadden plaatsgevonden, met soms zware gevolgen voor onderduikgevers. Nota bene was tijdens een razzia op 21 januari een bij de buren ondergedoken joodse vrouw gearresteerd, toen ze op bezoek was bij Lij Verheul. Bij die gelegenheid waren ook de buurvrouw en nog een andere onderduikster meegenomen. Het risico is na die schokkende ervaring overduidelijk bekend.

Hertha Denneboom, alias ‘Wilhelmina Alida van Remmerden’, is desondanks welkom op Oranje Nassaulaan 34. Het geloof van Arie en Lij Verheul vraagt om hulp te verlenen aan vervolgde joden, zelfs als daar zware risico’s aan verbonden zijn. Hertha Denneboom heel veel later. ‘Ik herinner me nog dat ik bij een streng­gereformeerde familie in huis kwam. Ze stonden bij de deur en zeiden: “Wij nemen jullie in naam van Jezus in huis.”’

Voorzichtig zijn de onderduikgevers uiteraard wel. Hertha moet in huis blijven. Ze fungeert als een soort dienstmeisje. Dat valt niet zo op en Lij Verheul kan wel wat hulp gebruiken. In de familie Verheul is de aanwezigheid van Hertha Denneboom wel bekend. De kleinkinderen van Arie Verheul komen met haar in contact tijdens bezoeken en logeerpartijen.

Hertha haalt op Oranje Nassaulaan 34 de bevrijding, waarna ze weer herenigd wordt met moeder Eva Denneboom-Nathans en zusje Selma.

Na de bevrijding spreken Arie en Lij Verheul niet meer over de onderduikperiode. Op 28 maart 1988 worden vader en dochter postuum door Yad Vashem erkend als Rechtvaardigen onder de Volkeren.

In verheuldenaam.blogspot.com wordt gesteld dat Arie en Lij Verheul aan meerdere mensen onderduik boden. In elk geval werd ‘Greta van Drommelen (Amsterdam, 19 mei 1892)’ tijdens de bezetting vals geregistreerd in het Zeister bevolkingsregister. Gelet geslacht en de vermelde geboortedatum zou deze vrouw als joodse onderduikster kunnen worden gezien.

– 0 – 0 – 0 –

Er blijft wel contact tussen Hertha Denneboom en nazaten van haar onderduikgevers, ook nadat ze met haar moeder en zusje naar Israël emigreert. Als ze in Nederland komt, bezoekt ze de plekken waar ze ondergedoken heeft ook. Zoals in 2008 bijvoorbeeld, als ze nog een keer langs gaat bij haar twee voormalige onderduikadressen in Zeist.

In 2011 komt het bij een volgend bezoek aan Nederland tot een toevallig contact tussen Marike Verheul, achterkleindochter van Arie Verheul, en Hertha Denneboom die inmiddels Zvia Caspi genaamd is. Marike Verheul heeft negen jaar lang naast Armando viool gespeeld in zijn jazz- en zigeunermuziekensemble. Bij de opening van de duovoorstelling ‘Aantekeningen over het verleden’ van de Israëlische fotografe Reli Avrahami volgt er een ontmoeting tussen de fotografe en Marike Verheul: ‘She is a Verheul!’ Reli Avrahami wijst dan op een oudere dame: ‘Dat is Hertha, mijn moeder, zij heeft als meisje ondergedoken gezeten bij jouw overgrootvader in Zeist.’

Bronnen:

• Mededelingen van Kees Verheul
• verheuldenaam.blogspot.com (onder meer post van 15 september 2011 door Marike Verheul)
• Wikipedia, Arie Verheul
• Zie het bewezen onderduikadres Graaf Janlaan 108, eerder onderduikadres van Hertha Denneboom
• Zie het bewezen onderduikadres Amalia van Solmslaan 6 (onderduik Selma Denneboom)
• Zie het bewezen onderduikadres Oranje Nassaulaan 32, arrestatie bij de buren
• Gemeentearchief Zeist, 1499-1500, register van illegalen, ‘Greta van Drommelen’

1. Oranje Nassaulaan 34

2. Burgemeester Arie Verheul

3. Arie Verheul en dochter Lij in Zeist

4. Hertha Denneboom (voor de oorlog)

5. Valse registratie van onbekende (vermoedelijk joodse) onderduikster ‘Greta van Drommelen’