Dit bericht beschrijft een adres in Zeist waar tijdens de bezetting een of meerdere joodse onderduikers verbleven. Een overzicht van dergelijke adressen en de daar geregistreerde onderduikers is te vinden via bekende onderduikadressen.
Wie weet meer? Suggesties voor correctie, wijziging en aanvulling kunnen doorgegeven worden via het contactformulier op deze site.
(Zie het Onderduikboek, pagina’s 362-364; tekst enigszins bewerkt)
Onderduikers:
- Onbekend joods echtpaar.
Onderduikgeefster, betrokken bij onderduikhulp aan meerdere personen:
- Cornelia van Tellingen-Hoonhoud, gehuwd (Weesperkerspel, 4 juli 1907 – Zeist, 19 mei 1978)
Een dochter (1936)
Vele jaren na de oorlog schreef de Zeister journalist Bert van Nieuwenhuizen in zijn ‘Achtste kolom’ in de Zeister Nieuwsbode over mensen die ‘nee’ zeiden tegen de bezetter:
‘Mensen die jarenlang Joodse medeburgers verborgen hielden, zoals Tante Cor van Tellingen, die helemaal geen echte tante van ons was, maar een “aangewaaide tante’. In haar kleine huisje aan de Jagerlaan hield zij een Joods echtpaar verborgen en zelfs haar man en haar dochter hebben dat de hele oorlog niet geweten.
“Tante Cor” is allang overleden. Ze heeft nooit een verzetsherdenkingskruis of zoiets gehad. Wilde ze waarschijnlijk ook niet, want ze vond dat ze gewoon haar plicht had gedaan en ze ging na de oorlog over tot de orde van de dag.’
Cor van Tellingen-Hoonhoud zat waarschijnlijk nog dieper in het illegaal werk dan Bert van Nieuwenhuizen wist. Daarbij moet nog aangetekend worden dat ze er tijden lang alleen voor stond. Haar echtgenoot Gerrit van Tellingen moest namelijk in Duitsland werken, wat het leven er natuurlijk niet makkelijker op maakte.
Haar hulp aan meerdere onderduikers blijkt als lang na de bezetting bij een verbouwing van Jagerlaan 72 in een kast een sigarenkistje gevonden wordt. Dat kistje komt in het najaar van 2019 in het bezit van de kleindochter van Cor van Tellingen-Hoonhoud. Het bevat onder meer valse gegevens van circa 20 onderduikers, briefjes met contactinformatie, ruim 2.000 Duitse Marken, distributiestamkaarten e.d.
De valse gegevens van de meeste, vooral joodse onderduikers corresponderen met valse persoonsregistraties in het bevolkingsregister van Zeist. Zo stond het joodse echtpaar Dientje en Jeremias Mesritz-Cohen geregistreerd als ‘Johanna en Sieger de Graaf-Colen op Homeruslaan 10 en de weduwe Catharina Keizer-van Wijnbergen als ‘Maria Bouwman-Koelewijn’ op Aristoteleslaan 41. De informatie bevestigt de aanwezigheid van een aantal onderduikers in Zeist, terwijl andere valse namen nog om onderzoek vragen. Niet iedere onderduiker haalde de bevrijding. Catharina Keizer-van Wijnbergen werd samen met haar echtgenoot David – ook in Zeist? – op 4 maart 1943 in de strafbarak van Kamp Westerbork geplaatst en op 30 april 1943 vermoord in Sobibor.
Onder de briefjes met contactinformatie bevindt zich bijvoorbeeld een briefje met bereikbaarheidsgegevens van de moeder en grootmoeder van de zusjes Kleerkoper die ondergebracht waren op respectievelijk Jagerlaan 76, vier huizen verderop, bij Anton en Mien-Heger-van de Kamp, en op Krugerlaan 55, bij Dirk en Cor van de Kamp-Ruske.
Kon dat kistje maar praten, namens Cor van Tellingen-Hoonhoud, over haar hulp aan joodse onderduikers. De inhoud wijst op betrokkenheid bij de verzorging van joodse onderduikers. Zelf nam ze dus ook onderduikers in huis, Jagerlaan 72 bood geen ruimte voor langdurige onderduik, maar werd mogelijk gebruikt als doorgangsadres. Wie haar onderduikers waren, is niet bekend.
Bronnen:
- Mededelingen van Henneke Timmer
- Bert van Nieuwenhuizen, ‘Achtste kolom’, Zeister Nieuwsbode (datum niet bekend)
- Gemeentearchief Zeist, 1499-1500, register van illegalen, ‘Johanna en Sieger de Graaf-Colen’, ‘Maria Bouwman-Koelewijn’ en anderen
- Zie Aristoteleslaan 41
- ITS Arolsen, digitale collecties, Joodse Raad-kaart voor Catharina Keizer-van Wijnbergen
- www.joodsmonument.nl, Catharina Keizer-van Wijnbergen
- Zie Jagerlaan 76 en Krugerlaan 55,
1. Jagerlaan 72
2. De ‘achtste kolom’ in de Zeister Nieuwsbode over Cor van Tellingen en joodse onderduikers
3. Cor van Tellingen-Hoonhoud met haar dochtertje
4. Een briefje met gegevens van twee ondergedoken kinderen. Olga van Dregt was ondergebracht op De Wetlaan 57, bij het echtpaar Van Dregt-Doornkamp
5. Briefje met bereikbaarheidsgegevens van de moeder en grootmoeder van de op Jagerlaan 76 en Krugerlaan 55 ondergedoken zusjes Kleerkoper
6. Aantekeningen voor de valse persoonsregistratie van het joodse echtpaar Dientje en Jeremias Mesritz-Cohen
7. De valse persoonsregistratie voor ‘Johanna de Graaf-Colen’
8. De valse persoonsregistratie van ‘Sieger de Graaf’ in het bevolkingsregister van Zeist