Jagerlaan 51

(Zie het Onderduikboek, pagina’s 71-73)

In memoriam:

• Walther Sundheimer, ongehuwd, staatloos, boekhandelaar (Frankfurt am Main, 13 november 1892 – Sobibor, 21 mei 1943), bereikte de leeftijd van 50 jaar

Arrestatie op verzoek van (onderduikgevers?):

• Jan van Woudenberg, fabrikant van lampenkappen (Hilversum, 12 oktober 1910 – geëmigreerd naar Australië) en
• echtgenote Fetziena van Woudenberg-Wesseling (Emmen, 1 september 1905 – geëmigreerd naar Australië)

Op 8 april 1939 vestigt Walther Sundheimer zich in Zeist. Zijn aanmelding wordt licht gewantrouwd door de dienstdoende ambtenaar, maar die schrijft hem toch in. Hij woont onder meer op Laan van Cattenbroeck 36 – een kostadres – en vanaf 4 december 1940 op Antonlaan 9.

Wie is deze vrijgezelle joodse vluchteling uit Frankfurt am Main? In die plaats was in het eerste kwart van de 20^e eeuw een Walther Sundheimer bestuurslid bij de Jüdische Wanderbund in 1914 en zelf een enthousiast wandelaar. Misschien de grootvader van Walther Sundheimer in Zeist?

Eind 1942 schrijft de gemeente Zeist Walther Sundheimer uit als inwoner: ‘VOW’, wat staat voor ‘Vertrokken Onbekend Waarheen’.

In werkelijkheid is hij ondergedoken op Jagerlaan 51, op een steenworp afstand van Antonlaan 9, zijn voormalige woonadres. Waarom heeft Jan van Woudenberg op donderdagavond 22 april 1943 om ‘assistentie’ naar het politiebureau gebeld? Het blijkt de bedoeling van de 33-jarige fabrikant van lampenkappen, dat de opgetrommelde agenten Walther Sundheimer komen arresteren op het adres Jagerlaan 51.

Uit het politienachtrapport van donderdag 22 april op vrijdag 23 april 1943:

‘22 uur Nadat op telephonisch verzoek assistentie was gevraagd door den bewoner van het perceel Jagerlaan Nr. 51, hebben ondergeteekenden aldaar aangehouden en vervolgens overgebracht naar het bureau:

WALTHER SUNDHEIMER, geb. te Frankfurt a. Main, 13.11.92, boekhandelaar, laatstelijk alhier wonende Antonlaan nr. 9, zonder nationaliteit (Staatloos) Jood. Geplaatst in cel 12.’

Met de inschakeling van de Zeister gemeentepolitie is het lot van Walther Sundheimer bezegeld. De politie laat hem niet lopen. Na een nacht in de cel wordt hij door een Zeister politieman per tram en trein naar de Sicherheitspolizei in Amsterdam gebracht.

Walther Sundheimer moet daar tot 11 mei 1943 blijven, om onbekende redenen. Dan wordt hij als strafgeval overgebracht naar Kamp Westerbork en nog diezelfde dag gedeporteerd naar Sobibor. Op 21 mei 1943 wordt Walther Sundheimer daar vermoord.

Na de bevrijding wordt deze arrestatie niet onderzocht en er komt dus geen zogenaamd CABR-dossier dat opheldering kan verschaffen over deze arrestatie. Het echtpaar Jan en Fetziena van Woudenberg-Wesseling emigreert begin 1956 met hun inmiddels vijf kinderen naar Australië.

Voor Walther Sundheimer wordt in 2026 een struikelsteen gelegd voor zijn voormalige woonadres Antonlaan 9.

Bronnen:

• www.alemannia-judaica.de, Wolfgang Roth, ‘Jüdischer Sport in Frankfort vor 1938’, betreft familie Sundheimer in Frankfurt am Main
• Gemeentearchief Zeist, oud bevolkingsregister, archief gemeentepolitie, toegang 3500, inventarisnummer 256, politienachtrapport van donderdag 22 april op vrijdag 23 april 1943
• Kamp Westerbork, Collectie – Een Naam en een Gezicht
• ITS Arolsen, digitale collecties, Joodse Raad-kaarten voor Walter Sundheimer

1. Jagerlaan 51

2. Antonlaan 9

3. Antonlaan 9 (links) in vroeger tijden

4. De persoonskaart van Walther Sundheimer in het bevolkingsregister van Zeist

5. De Joodse Raad-kaart voor Walter Sundheimer