Tijdens de bezetting werden in Zeist meer dan 900 personen met valse gegevens opgenomen in het lokale bevolkingsregister, vooral joodse onderduikers en onderduikers voor de Arbeitseinsatz. Dit bericht beschrijft een adres waarvoor een of meer valse registraties herleid konden worden tot de werkelijke identiteit van joodse personen. Een overzicht van alle adressen en onderduikers is te vinden via valse registraties van bekende onderduikers.

Het staat niet vast dat de betrokken personen werkelijk op de genoemde adressen ondergedoken zaten.

Wie weet meer? Wie iets meer weet over dit adres en/of de genoemde onderduikers wordt vriendelijk verzocht om contact op te nemen via het contactformulier op deze site.

Gerolaan 98, niet-bestaand adres

In memoriam, vals geregistreerd op dit adres:

  • Marten de Haan, kruidenier, bootwerker bij de Havenarbeidersreserve (Amsterdam, 8 oktober 1906 – Bremen, 14 september 1940), bereikte de leeftijd van 33 jaar

De valse registratie van de Nederlands Hervormde assistent accountant ‘Johan Maarten de Haas’ in het bevolkingsregister van Zeist, met als ingangsdatum 2 december 1940, is eenvoudig te linken aan Marten de Haan die ook op 8 oktober 1906 in Amsterdam werd geboren. De registratie roept vragen op.

Op de eerste plaats zou Marten de Haan in de eerste oorlogsjaren minder gevaar hebben gelopen in het kader van de jodenvervolging, omdat zijn ouders, de in New York geboren Abraham Eliazer de Haan en Helena van der Veen (uit Ommen) gemengd gehuwd waren.

Maar vooral werd op 6 juni 1946 in Bremen-Lesum een zogenaamde Sterbeurkunde ondertekend, waarin vermeld werd dat de arbeider Martin (Marten) de Haan op 14 september 1940 in het lokale Hilfskrankenhaus was overleden aan tbc. En op 8 november 1940 was hij afgevoerd uit het bevolkingsregister van Amsterdam ‘ingevolge artikel 83 BB 2e lid’ (‘vermoedelijk overlijden’?).

Marten de Haan was dus al overleden voordat er van onderduiken sprake was.

Martens vader was in 1918 op 44-jarige leeftijd gestorven, waarna hij en zijn vier jaar jongere broer Abraham junior ondergebracht waren in de Inrichting voor Stadsbestedelingen op Prinsengracht 434 in Amsterdam. Later was Marten de Haan weer bij zijn moeder gaan wonen. Als zijn beroepen vermeldt het bevolkingsregister van Amsterdam kruideniersknecht en bootwerker. Hoe hij al zo vroeg tijdens de Duitse bezetting in Duitsland terecht kwam, is niet bekend, maar de valse registratie was dus duidelijk niet voor hemzelf bestemd.

Maar voor wie dan wel? Een mogelijkheid lijkt dat de registratie bedoeld was om zijn broer Abraham (1910) een valse identiteit te verschaffen.

Fabrieksarbeider Abraham de Haan (gemengd getrouwd en vier kinderen) was een verzetsstrijder. Hij was vanaf 1938 lid van de CPN en penningmeester van een onderafdeling. Hij was werkzaam op de Kromhoutfabriek-motorenfabriek, waar hij deelnam aan een verzetsgroep. Na de Februari-staking in 1941 werd hij gearresteerd op verdenking van illegaal werk, maar na een maand weer vrijgelaten. In 1942 werd hij opnieuw gearresteerd. Na tien weken in de gevangenis op de Weteringschans, werd hij op grond van een zogenaamd Schutzhaftbefehl (preventieve hechtenis) van 29 juni 1942 geïnterneerd in Kamp Amersfoort. Op 28 juli werd hij gedeporteerd naar het concentratiekamp Neuengamme. Daar bleef hij gedurende twee jaar geïnterneerd, waarna hij een jaar in Hannover geïnterneerd werd. Op 3 april 1945 werd hij naar het concentratiekamp Bergen Belsen gebracht. Vandaar kwam op 19 april 1945 een laatste bericht van/over hem. Op 10 mei 1945 stierf hij er, op 35-jarige leeftijd.

De naam van Abraham de Haan komt voor op de erelijst van de CPN. Het beoogde denkboek kwam er echter nooit. Zijn naam staat ook op de Erelijst van Gevallenen in het gebouw van de Staten-Generaal in Den Haag en hij is postuum drager van het Verzetsherdenkingskruis. In Amsterdam is een straat naar hem vernoemd.

Als de valse identiteit voor hem bestemd was, staat wel vast dat hij nooit in Zeist ondergedoken heeft gezeten.

Bronnen:

  • Gemeentearchief Zeist, 1499-1500, register van illegalen, ‘Johan Maarten de Haas’
  • Stadsarchief Amsterdam, indexen, vermeldingen in bijzondere registers en archiefkaarten voor Marten en Abraham de Haan
  • Geni, Abraham Eliazer de Haan en familie
  • ITS Arolsen, digitale collecties, Sterbeurkunde voor Martin de Haan, registratie in Kamp Amersfoort voor Abraham de Haan
  • Digitaal joods monument, Abraham de Haan

1. De valse registratie van Marten de Haan in het bevolkingsregister van Zeist

2. Abraham de Haan