Dit bericht beschrijft een adres in Zeist waar tijdens de bezetting een of meerdere joodse onderduikers verbleven. Een overzicht van dergelijke adressen en de daar geregistreerde onderduikers is te vinden via bekende onderduikadressen.
Wie weet meer? Suggesties voor correctie, wijziging en aanvulling kunnen doorgegeven worden via het contactformulier op deze site.
(Zie het Onderduikboek, pagina 191; aangevuld)
In memoriam:
- Eliazar Marcus, ongehuwd, bediende boekhandel of acquisiteur (Kampen, 25 juni 1903 – Midden-Europa, 15 maart 1945), bereikte de leeftijd van 41 jaar
Bewoners (= onderduikgeefsters?):
- Willempje Bos, ongehuwd en pensionhoudster (Ottoland, 16 november 1893), en
- zuster Maria Engeltje Bos, gescheiden, pensionhoudster (Ottoland, 25 juni 1895)
Op dinsdag 13 juni 1944 wordt de joodse onderduiker Eliazar Marcus gearresteerd in zijn woonplaats Zeist. Uit het politiedagrapport van die dag:
‘12.45 Wordt door de Sipo (Unterscharführer Welter) aan het bureau gebracht de jood: MARCUS ELEAZER, geb. 25 juni 1903 te Kampen, acquisiteur, Fred. Hendriklaan 60 te Zeist.’
In pass. kamer geplaatst.’
Omstreeks half vijf ’s middags brengen twee wachtmeesters van de gemeentepolitie Eliazar Marcus en een andere arrestant naar de Sicherheitspolizei op Maliebaan 74 in Utrecht.
Marcus Eliazar was geboren in Kampen, als de zoon van slager Jacob Marcus en Roosje Marcus-Meijer (een dikke twee jaar eerder was een gelijknamig zoontje meteen na de geboorte overleden). Hij was op 30 november 1935 op Pauw van Wieldrechtlaan 4 in Zeist komen wonen, afkomstig uit De Bilt. Over hem is nog weinig bekend. Na 1939 – en in elk geval in 1942 – ging hij op Frederik Hendriklaan 60 wonen. Zou hij daar ook ondergedoken zijn? Hij verbleef er in het pension van de zusters Maria en Willempje Bos die daar in het najaar van 1940 vanuit Katwijk naar toe waren verhuisd.
Op 19 juni 1944 wordt Eliazar Marcus overgebracht naar Kamp Westerbork, zes dagen na zijn arrestatie in Zeist. Hij is een ‘strafgeval’, maar in plaats van de strafbarak 67, wordt hij opgenomen in barak 3, het kampziekenhuis. Van hieruit wordt hij op 3 september 1944 op straftransport naar Auschwitz gesteld.
De datum en plaats van zijn dood worden later bepaald op 15 maart 1945 in Midden-Europa. Op 2 augustus 1952 werd dat geregistreerd in het bevolkingsregister van Zeist.
Zijn moeder Roosje Marcus-Meijer was in 1924 al op 58-jarige leeftijd overleden en zijn vader Jacob Marcus overleed in 1942 in Zwolle. Zijn stiefmoeder Vrouwtje Marcus-Blom en zijn zuster Aaltje Marcus werden echter ook vermoord, in Sobibor op 14 mei 1943 (68 jaar oud) respectievelijk op 9 juli 1943 (44 jaar oud).
Op 26 september 2025 is voor het laatste woonadres van Elizar Marcus op 2e Hogeweg 87 in Zeist een struikelsteen geplaatst.
Bronnen:
- Gebaseerd op informatie uit de rapportenboeken van de gemeentepolitie Zeist
- Kamp Westerbork, Collectie – Een Naam en een Gezicht
- ITS Arolsen, digitale collecties, Joodse Raad-kaart voor Eliazar Marcus
- sites.google.com/site/oorlogsvermisten/meents, Eliazar Marcus
- www.joodsmonument.nl, Jacob en Vrouwtje Marcus-Blom, Aaltje Marcus en Eliazer Marcus
1. Frederik Hendriklaan 60
2. De Joodse Raad kaart van Eliazar Marcus
3. De struikelstenen voor Eliazar Marcus en Henriette van Ploeg