Dijnselweg 114

(Zie het Onderduikboek, pagina’s 318-319)

Onderduiker:

• Jacob van Praag), gehuwd, eigenaar van de winkel ‘His masters voice’ (Amsterdam, 10 juli 1910 – Amsterdam, 7 augustus 1987)

Onderduikgevers:

• Willem Nicolaas Verhoek, servicemonteur Hoover-fabriek (Amsterdam, 4 februari 1910 – 1977) en
• echtgenote Teuntje Verhoek-Renes (Amsterdam, 2 oktober 1910 – 3 april 2005)

Vier kinderen (1933, 1936-1936 en 1943)

In augustus 1942 besluit Jaap van Praag onder te duiken. Steeds meer joodse mensen zijn al uit Amsterdam verdwenen. Gemengd gehuwden, zoals Van Praag, hebben voorlopig geen acuut deportatiegevaar te duchten, maar hij vertrouwt de Duitsers niet. Naar later zal verluiden, duikt hij eerst onder bij de oom van een Ajax-speler, en later tweeënhalf jaar boven een fotozaak aan de Overtoom. Doordat de winkeleigenaar niet weet dat hij daar is, moet hij de hele dag bewegingsloos op een stoel zitten.

Maar in werkelijkheid duikt Van Praag eerst buiten Amsterdam onder. Hij is niet alleen actief bij Ajax, maar ook voorzitter van de kegelclub Kegelen Is Bijzaak en het is een van zijn kegelvrienden die hem een onderduikadres in Zeist bezorgt. Anton Renes, de flamboyante inspecteur van de levensverzekeringsmaatschappij De Nederlanden van 1845, regelt dat Jaap van Praag terecht kan bij zijn zwager en zuster. Van Praag zal een klein jaar bij het echtpaar Wim en Tine Verhoek-Renes op Dijnselweg 114 blijven.

Volgens het in 2011 verschenen boek ‘Jaap en Max: het verhaal van de broers van Praag’ van de auteurs Marga van Praag en Ad van Liempt is die onderduikperiode extra zuur voor Van Praag:

‘Voor zijn vertrek neemt hij afscheid van zijn vrouw Lenie. Hij vraagt aan een van zijn beste vrienden, Joop Funke – ook een echte Ajacied – om goed voor Lenie te zorgen. En dat gebeurt: Joop zal zich met overgave van die taak kwijten: Joop en Lenie krijgen een verhouding terwijl Jaap ondergedoken zit. Hoe en wanneer de waarheid tot Jaap doordringt is niet duidelijk. Maar het is een grote klap voor hem geweest, en zeker een forse schram op zijn ego.’

Jaap van Praag zal later nooit meer spreken over zijn korte huwelijk met mannequin Lenie Gennissen. Ze waren eind oktober 1939 getrouwd, en Lenie laat de scheiding al op 8 december 1942 uitspreken – Jaap zit dan 3-4 maanden ondergedoken – om tien maanden later met Joop Funke te trouwen.

Misschien dat Van Praag daarom ook zijn onderduikperiode in Zeist is vergeten? In elk geval houden Wim en Tine Verhoek-Renes geen warme herinneringen over aan hun voormalige onderduiker, want ze horen nooit meer iets van hem.

Zwager/broer Anton Renes, die Jaap van Praag zijn onderduikplek in Zeist bezorgd heeft, is overleden in concentratiekamp Neuengamme. Hem wordt postuum het Verzetsherdenkingskruis toegekend voor zijn illegale werk.

Ook de ouders en het zusje van Jaap en Max van Praag hebben de bezetting niet overleefd. Ze zijn alle drie op 19 november 1943 vermoord in Auschwitz.

Jaap van Praag ontpopt zich vanaf 1964 als een bekende voorzitter van Ajax, evenals later zijn zoon Michael van Praag. Jaaps jongere broer is de populaire zanger Max (Meijer) van Praag. Enkele kinderen van beide broers worden ook bekende tv-persoonlijkheden.

Bronnen:

• Met dank aan Piet Gaasbeek
• Marga van Praag en Ad van Liempt, ‘Jaap en Max: het verhaal van de broers van Praag’, Nijgh en Van Ditmar, 2011
• Wikipedia, Jaap van Praag
• www.geni.com/projects , Verzetsherdenkingskruis O t/m R: Anton Renes
• www.joodsmonument.nl, Mozes en Margaretha van Praag-Sweij en dochter Hanna Isidora

1. Dijnselweg 114

2. Jaap van Praag tijdens een persconferentie

3. Wim Verhoek in 1947

4. Tine Verhoek-Renes met kind

5. Tine Verhoek